Μουσικές Κατόψεις : Τεκές Κιουτουκλού Μπαμπά

 

Ο Τεκές Κιουτουκλού Μπαμπά είναι ένα οθωμανικό ταφικό μνημείο (τουρμπές – τουρκικά türbe), το οποίο εκτιμάται ότι χρονολογείται από τον 15ο-16ο αιώνα. Η θέση του τεκκέ αυτού κοντά στην Εγνατία οδό φανερώνει τη στρατηγική του σημασία.

 

Όπως πολύ συχνά συνέβαινε με τους τεκέδες, έτσι ο Τεκκές Κιουτουκλού Μπαμπά   πιθανολογείται πως κτίσθηκε πάνω στα θεμέλια χριστιανικού ναού του Αγίου Γεωργίου , πληροφορία βέβαια που χρειάζεται να επιβεβαιωθεί από την αρχαιολογική έρευνα. Είναι γνωστό ότι οι μουσουλμάνοι αποδίδουν ιδιαίτερη τιμή στον καβαλάρη Άγιο Γεώργιο.

 

 

Στην οθωμανική αρχιτεκτονική ο τεκές είναι ένα συγκρότημα κτηρίων το οποίο συχνά συνδεόταν με ένα τζαμί και ένα τουρμπέ (ταφικό μνημείο) και συμπεριλάμβανε και ένα σύνολο κελιών όπου φιλοξενούνταν οι δερβίσηδες. Στη σημερινή του κατάσταση  από το μνημείο έχει σωθεί μόνο ο τουρμπές ενώ τα άλλα οικοδομήματα έχουν καταστραφεί και σκεπαστεί από τις προσχώσεις . Πιθανόν να υπάρχουν και στον συγκεκριμένο τεκκέ και άλλα κτίσματα όπως φούρνος, μαγειρείο, αποθήκες, στάβλοι και σιτοβολώνες για να εξυπηρετούνται οι καθημερινές ανάγκες. Μια ανασκαφή στο μέλλον ίσως να μας τα αποκαλύψει…

 

 

Ωστόσο παρόλο που μαρτυρίες για την πρώιμη φάση του τεκκέ δεν υπάρχουν, Άγγλοι και Γάλλοι περιηγητές του 19ου αιώνα που τον επισκέφτηκαν , περιγράφουν κτίσματα γύρω από τον τάφο σε μια μαγευτική τοποθεσία μέσα σε ένα δάσος με φτελιές.

 

Ο τουρμπές δηλαδή το μαυσωλείο που σώζεται, είναι ένα λιθόκτιστο οκταγωνικό οικοδόμημα με επιμελημένη τοιχοποιία από πελεκητούς δομούς της περιοχής πέτρα Μάνδρας, με θολωτή οροφή και δυο εισόδους, στην ανατολική και τη νότια πλευρά του. Στον κυρίως θάλαμο βρίσκεται τάφος με κατεστραμμένα τα υλικά δομής του, που σκεπάζεται με πράσινα υφάσματα, ενώ διακρίνονται και μισοκατεστραμμένα μπεκτασικά σύμβολα όπως ο πέλεκυς και το κιουλαχί (μπεκτασική μήτρα). Στην ανατολική είσοδο υπάρχει θολωτός προθάλαμος. Η πύλη του τεκκέ έχει τοξωτό υπέρθυρο και ξύλινη πόρτα.

Οι τεκέδες ήταν μοναστήρια τα οποία ιδρύθηκαν όταν άρχισε να εξαπλώνεται η οθωμανική αυτοκρατορία. Τα θρησκευτικά τάγματα των περιστρεφόμενων δεβίσιδων προηγήθηκαν και ακολούθησε η στρατιωτική κατοχή.

 

Οι τεκέδες λειτουργούσαν λοιπόν, αφενός ως φυλάκια, κέντρα ανεφοδιασμού και σύνδεσης με την περιφερειακή διοικητική εξουσία αφετέρου, υπήρξαν , κυρίως χώροι (προπαγάνδας) για την προώθηση της τουρκικής γλώσσας, πολιορκητικοί κριοί για τη διάδοση  του μωαμεθανισμού και του εξισλαμισμού των χριστιανικών πληθυσμών.

 

Πολλοί από τους τεκέδες εξακολούθησαν να λειτουργούν μέχρι και λίγο μετά την λήξη των βαλκανικών πολέμων, ενώ την ίδια εποχή στην Κωνσταντινούπολη και στην τουρκική ενδοχώρα, σήμαινε την αρχή του τέλους μιας μακραίωνης πνευματικής διαδρομής και μουσικής δημιουργίας των μυστικιστικών ταγμάτων όλης σχεδόν της νότιας Βαλκανικής.

 

Το 1924, ο Κεμάλ Ατατούρκ ψήφισε νόμο που υποχρέωνε όλους τους τεκέδες σε έλεγχο από το κεμαλικό κράτος, ενώ το 1925, μέσα στο γενικότερο κλίμα αποστασιοποίησης του κράτους από τις θρησκευτικές εκφράσεις του Ισλάμ, δημοσιεύθηκε ο νόμος των Νεοτούρκων που έκλεισε εκατοντάδες τεκέδες και κήρυξε την άσκηση των δραστηριοτήτων των δερβίσηδων παράνομη.

 

Κυνηγήθηκαν και εξολοθρεύτηκαν όπως οι Ναϊιτες  ιππότες από την Παπική  εκκλησία.

Έτσι καταστράφηκε και το συγκεκριμένο μοναστηριακό συγκρότημα του Κιουτουκλου Μπαμπα το οποία στην εποχή της ακμής του θα πρέπει να το φανταστούμε μέσα σ’ ένα ειδυλλιακό τοπίο, σε μια παραλίμνια περιοχή και η λίμνη τότε ήταν πιο κοντά προς το μέρος του μνημείου. Υπήρχε λοιπόν ένα παραλίμνιο δάσος με φτελιές και άλλα διάφορα δένδρα το οποίο είχε πάρα πολλά κτήρια μέσα, τα οποία πιθανότατα με κάποια ανασκαφή στο μέλλον να βρεθούν.

Εκεί λοιπόν η Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης στα πλαίσια του φεστιβάλ ανατολικής μουσικής οργανώνει τα καλοκαίρια μια μυσταγωγική συναυλία ανατολικής θρησκευτικής μουσικής.

    

Trackback from your site.

Leave a comment